Proste badanie, które ma kluczowe znaczenie dla zdrowia i jakości życia mężczyzn.

Prostata (gruczoł krokowy) to niewielki, nieparzysty gruczoł występujący wyłącznie u mężczyzn. Wielkością i kształtem przypomina kasztan, a u młodego, zdrowego mężczyzny waży zwykle około 15–25 g. Zlokalizowana jest w miednicy mniejszej, bezpośrednio pod pęcherzem moczowym, a przez jej środek przebiega cewka moczowa. Z tego względu wszelkie zmiany w obrębie prostaty mogą wpływać na oddawanie moczu.

Główną funkcją prostaty jest produkcja płynu sterczowego – jednego ze składników nasienia. Płyn ten:

  • zwiększa objętość ejakulatu,
  • poprawia ruchliwość i przeżywalność plemników,
  • bierze udział w procesach zapłodnienia.

Prostata reaguje na zmiany hormonalne, przede wszystkim na testosteron i jego pochodne, dlatego jej choroby są ściśle związane z wiekiem oraz gospodarką hormonalną mężczyzny.

Najczęstsze choroby prostaty

1. Łagody rozrost prostaty ( BPH )

To najczęstszy problem gruczołu krokowego u mężczyzn po 50. roku życia. Polega na powiększaniu się prostaty, co prowadzi do ucisku na cewkę moczową. Objawy mogą obejmować:

  • częste oddawanie moczu (szczególnie w nocy),
  • słaby, przerywany strumień moczu,
  • uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
  • parcie naglące.

BPH nie jest nowotworem, ale może znacząco pogorszać komfort życia.

2. Zapalenie prostaty

Może mieć charakter ostry lub przewlekły, bakteryjny lub niezakaźny. Występuje także u młodszych mężczyzn. Typowe objawy to:

  • ból krocza, podbrzusza lub okolicy lędźwiowej,
  • pieczenie przy oddawaniu moczu,
  • zaburzenia ejakulacji,
  • ból podczas wytrysku,
  • czasem gorączka i objawy ogólne.

3. Rak prostaty

Jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn. We wczesnym stadium często nie daje żadnych objawów, dlatego tak duże znaczenie mają badania profilaktyczne. W późniejszych etapach mogą pojawić się:

  • trudności w oddawaniu moczu,
  • krwiomocz lub krew w nasieniu,
  • bóle kości (przy przerzutach).

Wczesne wykrycie raka prostaty znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie.

Badanie prostaty – na czym polega i jak wygląda

Badanie prostaty najczęściej wykonuje lekarz urolog, czyli specjalista zajmujący się diagnostyką i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego u mężczyzn.

Badanie per rectum ( DRE – badanie palcem przez odbytnicę )

To podstawowe, szybkie i bardzo ważne badanie fizykalne prostaty.

Jak wygląda badanie:

  • pacjent przyjmuje pozycję stojącą z pochyleniem do przodu lub leży na boku z podkurczonymi nogami,
  • lekarz zakłada rękawiczkę i używa żelu poślizgowego,
  • palcem wprowadzonym do odbytnicy ocenia prostatę przez ścianę jelita.

Co ocenia lekarz:

  • wielkość prostaty,
  • jej kształt i symetrię,
  • konsystencję (sprężysta, twarda, nierówna),
  • bolesność przy ucisku.

Badanie trwa kilkanaście–kilkadziesiąt sekund. Może być niekomfortowe, ale nie powinno być bolesne.

Badanie PSA

PSA (antygen swoisty dla prostaty) to badanie krwi, które pomaga ocenić ryzyko chorób prostaty, w tym raka. Podwyższony poziom PSA nie zawsze oznacza nowotwór – może wzrastać również w BPH czy zapaleniu – ale stanowi sygnał do dalszej diagnostyki.

USG prostaty

Najczęściej wykonywane jest przezodbytniczo (TRUS). Pozwala dokładnie ocenić:

  • objętość prostaty,
  • jej strukturę,
  • obecność zmian ogniskowych.

W razie potrzeby badanie USG może być połączone z biopsją prostaty.

Biopsja prostaty

Wykonywana jest wtedy, gdy istnieje podejrzenie nowotworu. Polega na pobraniu cienką igłą fragmentów tkanki prostaty do badania histopatologicznego. Zabieg odbywa się zwykle pod kontrolą USG.

Podsumowanie

Prostata jest niewielkim, ale niezwykle istotnym gruczołem, który wpływa zarówno na funkcjonowanie układu moczowego, jak i rozrodczego mężczyzny. Jej choroby są częste, zwłaszcza wraz z wiekiem, i mogą znacząco obniżać jakość życia. Regularne badania profilaktyczne – w tym badanie per rectum i oznaczenie PSA – pozwalają na wczesne wykrycie nieprawidłowości, często zanim pojawią się objawy.

Badanie prostaty jest krótkie, wykonywane przez lekarza i stanowi podstawowy element dbania o zdrowie mężczyzny. Świadomość, brak wstydu i regularna kontrola to kluczowe elementy profilaktyki chorób prostaty.

Zapraszamy do naszego gabinetu na ul. Straconki 57 do lek. Wojciecha Handzlika w celu konsultacji urologicznej.