Większość epizodów bólu kręgosłupa ustępuje w ciągu kilku tygodni. Odpowiednio dobrana rehabilitacja, aktywność fizyczna i zmiana codziennych nawyków często wystarczają, aby wrócić do pełnej sprawności.

Zdarza się jednak, że mimo wielu miesięcy leczenia ból nadal utrudnia normalne funkcjonowanie. Pacjenci mają za sobą kilka serii rehabilitacji, przyjmują leki przeciwbólowe, a dolegliwości wciąż wracają. W takich sytuacjach warto zadać sobie pytanie: czy na pewno leczona jest rzeczywista przyczyna bólu?

Kiedy ból staje się przewlekły?

O przewlekłym bólu kręgosłupa mówi się wtedy, gdy dolegliwości utrzymują się dłużej niż trzy miesiące lub regularnie powracają. Nie oznacza to jednak, że problem z czasem zawsze będzie się pogłębiał. Przewlekły ból często wynika z kilku nakładających się na siebie czynników i wymaga szerszego spojrzenia niż tylko analiza wyniku rezonansu.

Dlaczego rehabilitacja nie zawsze wystarcza?

Rehabilitacja jest jedną z najskuteczniejszych metod leczenia bólu kręgosłupa i w zdecydowanej większości przypadków powinna być pierwszym etapem terapii. Są jednak sytuacje, w których mimo prawidłowo prowadzonego leczenia poprawa jest niewielka albo krótkotrwała.

Najczęściej dzieje się tak wtedy, gdy źródłem bólu są struktury wymagające innego rodzaju leczenia, na przykład:

  • stawy międzywyrostkowe,
  • staw krzyżowo-biodrowy,
  • przewlekłe podrażnienie korzeni nerwowych,
  • zmiany zwyrodnieniowe powodujące utrzymujący się stan zapalny.

W takich przypadkach sama rehabilitacja może zmniejszać objawy, ale nie zawsze jest w stanie całkowicie wyeliminować przyczynę bólu.

Czy rezonans zawsze pokazuje źródło problemu?

To jeden z najczęstszych mitów. Wielu pacjentów otrzymuje opis rezonansu z informacją o dyskopatii lub zmianach zwyrodnieniowych i zakłada, że właśnie one odpowiadają za ból. Tymczasem badania pokazują, że podobne zmiany bardzo często występują również u osób, które nie odczuwają żadnych dolegliwości.

Z drugiej strony zdarza się, że pacjent zgłasza silny ból, a wynik rezonansu nie pokazuje dużych nieprawidłowości.

Dlatego lekarz nie ocenia wyłącznie badania obrazowego. Równie ważne są:

  • dokładny wywiad,
  • badanie kliniczne,
  • charakter bólu,
  • reakcja na wcześniejsze leczenie.

Jak podkreśla dr Jędrzej Kubica, leczenie bólu powinno być ukierunkowane na jego rzeczywistą przyczynę, a nie jedynie na opis badania obrazowego. Dopiero połączenie objawów pacjenta z wynikami badań pozwala zaplanować skuteczną terapię.

Kiedy warto pomyśleć o leczeniu interwencyjnym?

Jeżeli mimo rehabilitacji, ćwiczeń i leczenia farmakologicznego ból nadal utrudnia codzienne funkcjonowanie, lekarz może zaproponować leczenie interwencyjne. Nie oznacza to od razu operacji.

W zależności od przyczyny dolegliwości stosuje się między innymi:

  • blokady przeciwbólowe,
  • blokady diagnostyczne,
  • termolezję.

Dobór metody zależy od źródła bólu oraz wyników wcześniejszej diagnostyki.

Dlaczego czasem wykonuje się blokadę diagnostyczną?

Blokada diagnostyczna pełni inną funkcję niż klasyczny zastrzyk przeciwbólowy.

Jej zadaniem jest sprawdzenie, czy ból rzeczywiście pochodzi z konkretnej struktury, na przykład ze stawów międzywyrostkowych. Jeżeli po podaniu środka znieczulającego dolegliwości wyraźnie ustępują, lekarz zyskuje cenną informację, że właśnie to miejsce odpowiada za problem. W takiej sytuacji można rozważyć wykonanie termolezji, która daje szansę na dłuższe ograniczenie bólu.

Czy termolezja zastępuje rehabilitację?

Nie. To jedno z najczęściej powtarzanych pytań podczas konsultacji.

Termolezja ma zmniejszyć przewlekły ból, ale nie odbudowuje osłabionych mięśni, nie poprawia ruchomości i nie eliminuje wszystkich przyczyn przeciążenia kręgosłupa.

Dlatego najlepsze efekty uzyskuje się wtedy, gdy po zabiegu pacjent wraca do odpowiednio dobranej rehabilitacji i stopniowo zwiększa swoją aktywność.

Jak zwraca uwagę dr Jędrzej Kubica, zmniejszenie bólu daje pacjentowi możliwość skuteczniejszej pracy z fizjoterapeutą. To właśnie połączenie leczenia interwencyjnego i rehabilitacji często pozwala osiągnąć najlepsze efekty.

Kiedy warto zgłosić się do specjalisty?

Nie każdy ból pleców wymaga specjalistycznego leczenia. Jeżeli jednak dolegliwości utrzymują się przez wiele miesięcy, nawracają mimo rehabilitacji albo zmuszają do regularnego przyjmowania leków przeciwbólowych, warto poszerzyć diagnostykę.

Konsultacja pozwala ocenić, czy źródłem bólu są zmiany wymagające dalszego leczenia zachowawczego, czy też warto rozważyć nowoczesne metody terapii bólu, takie jak blokady lub termolezja.

Podsumowanie

Rehabilitacja pozostaje podstawą leczenia większości problemów z kręgosłupem i w wielu przypadkach przynosi bardzo dobre efekty. Jeżeli jednak ból staje się przewlekły i nie ustępuje mimo prawidłowo prowadzonej terapii, nie oznacza to, że trzeba nauczyć się z nim żyć.

Dokładna diagnostyka pozwala ustalić przyczynę dolegliwości i dobrać leczenie odpowiednie do konkretnego problemu. Czasem będzie to dalsza rehabilitacja, czasem blokada diagnostyczna, a u wybranych pacjentów – termolezja, która może znacząco poprawić komfort życia.

Serdecznie zapraszamy na konsultacje neurochirurgiczną do lek. Jędrzeja Kubicy, neurochirurga z wieloletnim doświadczeniem, przyjmuje na ul. Straconki 57 w Bielsku-Białej.